معنی درس هشتم فارس هشتم آزادگی

📚 معنی درس هشتم فارس هشتم آزادگی

آزادگی

قالب شعر: مثنوی | شاعر: عبدالرحمن جامی

✍️ شاعر
عبدالرحمن جامی

📖 قالب شعر
مثنوی

📚 آثار
بهارستان، نفحات‌الانس

🎭 درس ۸: آزادگی

بیت اول

خارکش پیری با دلق درشت
پشته‌ای خار همی برد به پشت

📌 واژه‌ها:
دلق: لباس پشمی فقیران
درشت: زبر، خشن

💡 نثر روان:
پیرمرد خارکشی با لباس پشمین، تعداد زیادی خار بر پشتش گذاشته بود و حمل می‌کرد.

🎨 آرایه:
پشت و پشته → جناس

بیت دوم

لنگ لنگان قدمی برمی‌داشت
هر قدم، دانهٔ شکری می‌کاشت

💡 نثر روان:
پیرمرد لنگ‌لنگان راه می‌رفت و هر قدمی که برمی‌داشت، خدا را شکر می‌گفت.

🎨 آرایه:
دانهٔ شکر → شکرگزاری به کاشتن دانه تشبیه شده است.

بیت سوم

کای فرازندهٔ این چرخ بلند
و ای نوازندهٔ دل‌های نژند

📌 واژه‌ها:

فرازنده: بلندکننده
نوازنده: نوازشگر
نژند: اندوهگین
چرخ بلند: آسمان

💡 نثر روان:
ای بلندکنندهٔ آسمان و ای نوازشگر دل‌های غمگین.

بیت چهارم

کنم از جیب، نظر تا دامن
چه عزیزی که نکردی با من

📌 واژه‌ها:

جیب: یقه
عزیزی: ارجمندی

💡 نثر روان:
وقتی از سر تا پای خود را نگاه می‌کنم، می‌بینم که همه نوع بزرگواری در حق من کرده‌ای.

بیت پنجم

درِ دولت به رخم بگشادی
تاج عزت به سرم بنهادی

📌 واژه‌ها:

دولت: خوشبختی
عزت: ارجمندی

💡 نثر روان:
درِ خوشبختی را به رویم باز کردی و بزرگی را مانند تاج بر سرم گذاشتی.

🎨 آرایه:
تاج عزت → عزت به تاج تشبیه شده است.

بیت ششم

حدِ من نیست ثنایت گفتن
گوهر شکر عطایت سفتن

📌 واژه‌ها:

ثنا: شکر، سپاس
عطا: بخشش
سفتن: سوراخ کردن، ساییدن

💡 نثر روان:
من در حدی نیستم که بتوانم تو را به خوبی ستایش کنم و از عهدهٔ شکرگزاری نعمت‌های تو برآیم.

بیت هفتم

نوجوانی به جوانی مغرور
رخش پندار همی راند ز دور

📌 واژه‌ها:

پندار: اندیشه، خیال، غرور
رخش: اسب

💡 نثر روان:
نوجوانی که به جوانی خودش مغرور بود، در حالی که اسب غرور را می‌راند، به پیرمرد نزدیک شد.

🎨 آرایه:
رخش پندار → فکر و خیال به اسب تشبیه شده است.

بیت هشتم

آمد آن شکرگزاریش به گوش
گفت کای پیر خرف گشته، خموش

📌 واژه‌ها:

خرف: کم‌عقل
خموش: ساکت باش

💡 نثر روان:
شکرگزاری پیرمرد به گوش جوان رسید و گفت: ای پیرمرد نادان، ساکت باش.

بیت نهم

خار بر پشت، زنی زین‌سان گام
دولتت چیست؟ عزیزیت کدام؟

📌 واژه‌ها:

زین‌سان: این‌گونه
گام: قدم
دولت: خوشبختی

💡 نثر روان:
خار بر پشت نهاده‌ای و این‌گونه به سختی راه می‌روی؛ خوشبختی و بزرگی تو چیست؟

بیت دهم

عزت از خواری نشناختی
عمر در خارکشی باختی

📌 واژه:

خواری: ذلت، پستی

💡 نثر روان:
تفاوت بین بزرگی و ذلت را نمی‌دانی و عمرت را در خارکشی از دست داده‌ای.

🎨 آرایه‌ها:

عزت و خواری → تضاد

خوار و خار → جناس

بیت یازدهم

پیر گفتا که چه عزت زین به؟
که نیام بر در تو بالین نه

📌 واژه:

بالین: بستر، جای خواب

💡 نثر روان:
پیرمرد گفت: چه عزتی بالاتر از اینکه جای خوابم را کنار خانهٔ تو پهن نمی‌کنم.

🎨 آرایه:
«نیام بر در تو بالین نه» → کنایه از محتاج نبودن

بیت دوازدهم

کی فلان چاشت بده یا شامم
نان و آبی که خورم و آشامم

📌 واژه:

چاشت: ناهار، غذای ظهر

💡 نثر روان:
ای فلانی، به من ناهار یا شام بده و یا نان و آبی بده که بخورم و بیاشامم.

بیت سیزدهم

شکر گویم که مرا خوار نساخت
به خسی چون تو گرفتار نساخت

📌 واژه:

خَس: شخص پست و بی‌ارزش

💡 نثر روان:

خدا را شکر می‌کنم که مرا ذلیل و خوار نکرد
و گرفتار شخص پستی مانند تو نساخت.

🎨 آرایه:

واج‌آرایی حرف «خ»

بیت چهاردهم

داد با این همه افتادگی‌ام
عزِ آزادی و آزادگی‌ام

📌 واژه‌ها:

افتادگی: فروتنی
آزادی: رهایی
عز: ارجمندی، عزیز شدن

💡 نثر روان:

خداوند با تمام فقر و ناتوانی که دارم،
به من سربلندی، آزادی و بی‌نیازی بخشید.

🎨 آرایه:

واج‌آرایی حرف «ز»

📚 دانش ادبی | قالب مثنوی

📝 مثنوی یا دوتایی

تعریف:

مثنوی قالب شعری است که هر بیت آن
قافیهٔ جداگانه دارد.

شعرهای مثنوی معمولاً بلند و طولانی هستند
و برای بیان داستان‌ها و مطالب گسترده استفاده می‌شوند.

⭐ مهم‌ترین مثنوی‌های فارسی:

شاهنامه فردوسی

بوستان سعدی

مثنوی مولوی

لیلی و مجنون نظامی

🎵 ویژگی قافیه در مثنوی

در قالب مثنوی، هر بیت قافیهٔ جداگانه دارد.

به همین دلیل شاعر آزادی بیشتری برای سرودن
شعرهای طولانی و داستانی دارد.

🌱 پیام اصلی درس

ارزش واقعی انسان به آزادگی، عزت نفس،
شکرگزاری و نیازمند نبودن به دیگران است.

این درس به ما می‌آموزد که انسان حتی با داشتن
زندگی ساده، اگر عزت نفس و روحیه شکرگزاری داشته باشد،
از ارزش و بزرگی واقعی برخوردار است.

📌 جمع‌بندی درس هشتم

📖 موضوع شعر

آزادگی و عزت نفس پیرمرد خارکش.

✍️ شاعر

عبدالرحمن جامی

🎭 قالب شعری

مثنوی

🌱 پیام اخلاقی

بی‌نیازی از دیگران،
فروتنی و شکرگزاری.

معنی درس سوم فارسی هشتم: ارمغان ایران

معنی درس چهارم فارسی هشتم سفر شکفتن

معنی درس ستایش فارسی هشتم؛ به نام خدایی که جان آفرید

معنی درس دوم فارسی هشتم: خوب، جهان را ببین!

5/5 - (1 امتیاز)

1 ساعت پیشآخرین به روز رسانی: آگوست 12, 2026

خواندن این مطلب 3 دقیقه زمان میبرد

معنی درس هشتم فارس هشتم آزادگی

درس هشتم فارسی هشتم با عنوان «آزادگی»؛ شامل معنی کامل شعر عبدالرحمن جامی، آرایه‌های ادبی، واژه‌های مهم، دانش ادبی قالب مثنوی و پیام درس آزادگی و عزت نفس.