🌸 هم خانواده «شرط»
آشنایی با کلمات هم‌خانواده، معنی و کاربرد آن‌ها
زبان فارسی واژه‌ی «شرط» را از ریشه‌ی عربی
«ش-ر-ط» گرفته است. این ریشه در اصل به معنای نشانه گذاشتن یا
قرار دادن قید و بندی برای انجام کاری است.
📚 هم‌خانواده یعنی چه؟
کلمات هم‌خانواده، واژه‌هایی هستند که از یک ریشه‌ی مشترک ساخته شده‌اند و از نظر
معنایی نیز با یکدیگر ارتباط دارند. واژه‌ی «شرط» نیز چند کلمه‌ی مرتبط دارد که
در زبان فارسی و عربی کاربرد فراوانی دارند.
📝 کلمات هم‌خانواده «شرط»
🔸 شرط
به معنای قید یا چیزی که برای انجام کاری لازم است.
مثال: شرط قبولی در آزمون، تلاش پیوسته است.
🔸 شروط
جمع واژه‌ی «شرط» است و به معنی چند شرط و قید می‌آید.
مثال: طرفین باید همه‌ی شروط قرارداد را بخوانند.
🔸 مشروط
به چیزی گفته می‌شود که به شرط یا شرط‌هایی وابسته باشد.
مثال: قبولی او مشروط به کسب حداقل نمره شد.
🔸 اشتراط
به معنای شرط کردن، قید گذاشتن یا قرار دادن شرط است.
مثال: اشتراط ضمانت‌نامه در قرارداد الزامی است.
🔸 شرطی
صفتی است که با واژه‌ی «شرط» ارتباط دارد و در دستور زبان نیز کاربرد دارد.
مثال: جمله‌ی شرطی از دو بخش تشکیل می‌شود.
🔸 شرط‌بندی
ترکیبی از «شرط» و «بندی» است و به معنای گرو بستن بر سر نتیجه‌ی چیزی است.
مثال: آن‌ها روی نتیجه‌ی مسابقه شرط‌بندی کردند.
“`
🔍 تفاوت هم‌خانواده با هم‌معنی و متضاد
مترادف‌های شرط:
قید ضابطه لازمه
متضاد مفهومی:
قطعی
بی‌قید و شرط
واژه‌ی «قطعی» از نظر معنایی می‌تواند در برابر مفهوم «مشروط» قرار بگیرد،
اما هم‌خانواده‌ی «شرط» نیست؛ زیرا ریشه‌ی آن «ق-ط-ع» است.
✏️ مثال در جمله
- استاد یک شرط برای پذیرش پروژه گذاشت.
- شرکت همه‌ی شروط فنی مناقصه را رعایت کرد.
- قبولی او مشروط به کسب حداقل نمره شد.
- در قرارداد، اشتراط بیمه برای رانندگان الزامی بود.
- معلم جمله‌های شرطی زبان انگلیسی را با مثال توضیح داد.
- دو دوست روی نتیجه‌ی مسابقه شرط‌بندی کردند.
❓ پرسش‌های پرتکرار
هم‌خانواده شرط چند کلمه است؟
در پاسخ‌های رایج درسی، کلماتی مانند شرط، شروط، مشروط و اشتراط
را می‌توان به‌عنوان هم‌خانواده‌های اصلی معرفی کرد. «شرطی» نیز واژه‌ای مرتبط
با همین ریشه است.
آیا شرط‌بندی هم‌خانواده شرط است؟
«شرط‌بندی» یک ترکیب فارسی است که واژه‌ی «شرط» در ساخت آن به کار رفته است؛
بنابراین از نظر واژگانی با «شرط» ارتباط دارد، اما ساخت آن کاملاً عربی نیست.
مترادف شرط چیست؟
از واژه‌های نزدیک به «شرط» می‌توان به قید، ضابطه و لازمه اشاره کرد.
مهم‌ترین کلمات هم‌خانواده «شرط» عبارت‌اند از:
شرط، شروط، مشروط و اشتراط.
