📚 معنی درس سوم فارسی هشتم: ارمغان ایران
ارمغان ایران
واژههای مهم، آرایههای ادبی، دانش ادبی و حکایت همدلی و اتحاد
ارمغان ایران
میر جلالالدین کزازی
کتاب «فرزند ایران»
درس سوم فارسی هشتم با عنوان «ارمغان ایران»
برگرفته از کتاب «فرزند ایران» نوشته
میر جلالالدین کزازی است.
این درس در قالب نثری ساده و روان، درباره فرهنگ،
ادب، اندیشه، فرزانگی و ارزشهای والای ایران سخن میگوید.
| واژه | معنی |
|---|---|
| کهن | قدیمی |
| پیراسته | پاکیزه، آراسته |
| درازنا | طول، درازا |
| آلایش | آلودگی |
| سپند | مقدس، ارجمند |
| پلشتی | آلودگی، ناپاکی |
| فَر | شکوه |
| دَدی | وحشیگری |
| فروغ | روشنایی |
| والایی | ارجمندی |
| فرزانگی | دانایی |
| خاستگاه | محل پیدایش |
| فرهیخته | ادبآموخته |
| بخردان | دانایان |
| تیرهرای | بداندیش |
| روشنرای | نیکاندیش |
| خیرهروی | گستاخ |
| گُرد | پهلوان |
| ارمغان | سوغات، هدیه |
| پُردل | شجاع |
| خرد | عقل |
| همگنان | همگان، همه |
| پاس | احترام، حقشناسی |
| بُن جان | صمیم دل، ته قلب |
| خامه | قلم |
| تبار | اصل، نژاد |
| نزاده | اصیل، نجیب |
| نستوه | خستگیناپذیر |
| بسنده | کافی |
| سزاوار | لایق، شایسته |
| خُرد | کوچک، ریز |
| دریغ | کوتاهی |
| سِتبر | محکم |
| خیرگی | حیرت |
| سُتوار | پایدار، ثابت |
| خوار | پست، ذلیل |
| تکاپو | تلاش، کوشش |
| بیشه | نیزار، جنگل کوچک |
۱. سرفرود آوردن
«سرفرود آوردن» کنایه از
احترام گذاشتن است.
۲. استوار چون کوه میکوشند
عبارت «استوار چون کوه میکوشند»
دارای تشبیه است.
۳. شیر شیران هستی
عبارت «شیر شیران هستی»
دارای تشبیه است.
۴. بیشه فرهنگ و ادب و اندیشه
در این عبارت، فرهنگ و ادب و اندیشه
به بیشه تشبیه شده است.
۵. بار بر دوش نهادن
«بار بر دوش نهادن» کنایه از
مسئولیت بر عهده کسی گذاشتن است.
واجآرایی یعنی تکرار یک حرف یا صدا،
یعنی صامت یا مصوت، در یک عبارت یا بیت.
به این آرایه واجآرایی یا نغمه حروف
گفته میشود.
🔤 صامت چیست؟
به تمام حروف الفبا صامت گفته میشود؛
مانند:
آ
ب
پ
ت
ث
ج
چ
ح
خ
د
ر
ز
ژ
س
ش
ص
🔊 مصوت چیست؟
مصوتها به دو دسته تقسیم میشوند:
مصوت کوتاه
َ ـ ِ ـ ُ
مصوت بلند
آ ـ ای ـ او
خیال خال تو با خود، به خاک خواهم برد
در این عبارت، حرف
خ
تکرار شده و واجآرایی ایجاد کرده است.
جان بیجمال جانان، میل جهان ندارد
در این عبارت، واجآرایی در حرف
ج
دیده میشود.
ریاست به دست کسانی خطاست، که از دستشان،
دستها بر خداست
در این عبارت، واجآرایی در حرف
س
دیده میشود.
این حکایت از کتاب
«جامعالتواریخ»
نوشته
خواجه رشیدالدین فضلالله
برگرفته شده است.
فرمانروا در میان پند دادن به فرزندان خود،
چوبهای از تیردان بیرون آورد و به آنان داد و گفت:
فرزندان با اندکی نیرو آن تیر را شکستند.
سپس دوباره دو تیر به آنها داد و از آنان خواست
تیرها را بشکنند. آنها نیز توانستند بهآسانی
تیرها را بشکنند.
فرمانروا به همین ترتیب تعداد تیرها را بیشتر کرد
تا تعداد آنها به بیش از ده تیر رسید.
این بار فرزندان نتوانستند دسته تیرها را بشکنند.
پند
نصیحت
چوبه تیر
تیر چوبی
تیردان
جعبه تیر
دیگربار
بار دیگر
زورآزمایان
کسانی که با هم رقابت میکردند
همدلی و اتحاد، زمینهساز موفقیت و پیروزی است.
همانگونه که شکستن یک تیر آسان است،
اما شکستن دستهای از تیرها دشوار است،
انسانها نیز با اتحاد و همدلی میتوانند
در برابر مشکلات استوار بمانند.
درس «ارمغان ایران» با تأکید بر ارزشهای فرهنگی،
ادبی و فکری ایران، دانشآموز را با مفاهیمی مانند
فرهنگ، خرد، فرزانگی، آزادگی و هویت ایرانی
آشنا میکند.
در بخش دانش ادبی نیز با
واجآرایی یا نغمه حروف
آشنا میشویم و در حکایت «همدلی و اتحاد»،
اهمیت همکاری و اتحاد برای رسیدن به موفقیت
و پیروزی بیان میشود.
