📚 معنی درس دوم فارسی هشتم: خوب، جهان را ببین!
خوب، جهان را ببین!
بخش شعری: «صورتگر ماهر»
قاآنی شیرازی
قصیده
پریشان
| واژه | معنی |
|---|---|
| خالق | آفریننده |
| عظمت | بزرگی |
| بیهمتا | بیمانند |
| انباشته شده | جمع شده |
| اسرار | رازها |
| برافراشته | بلند کرده |
| پرتو | روشنایی |
| خزان | پاییز |
| حدقه | کاسه چشم، مردمک چشم |
| زر | طلا |
| دفع | دور کردن |
| ناب | خالص |
| جثه | اندام، بدن |
| جلوه | ظاهر، پیدایی |
| فراز | بلندی، بالا |
| کاکل | تاج |
| درهمآمیخته | ترکیب شده |
| شکاف | سوراخ |
بیت اول
از کجا گردد پدیدار، این همه نقش و نگار؟
بهراستی هیچکس نمیداند که در فصل بهار،
این همه زیبایی و نقش و نگار از کجا به وجود میآید.
بیت دوم
چون برآید این همه گلهای نغز کامکار؟
📌 معنی واژهها:
حیران: متعجب
نژند: سرد و بیروح
چون: چگونه
نغز: خوب و نیکو
کامکار: کامروا، خوشبخت
💡 معنی بیت:
عقل انسان متعجب میشود که چگونه از این خاک تاریک و سرد،
این همه گلهای زیبا و خوشرنگ به وجود آمده است.
🎭 آرایه ادبی:
«عقلها حیران شود» → تشخیص؛
زیرا حیران شدن به عقل نسبت داده شده است.
بیت سوم
چون نجویی کاین تصاویر از کجا شد آشکار؟
📌 معنی واژهها:
تماثیل: تصویرها
چون: چرا
💡 معنی بیت:
چرا نمیپرسی که این همه تصاویر زیبا از کجا به وجود آمدهاند؟
چرا جستوجو نمیکنی که این همه زیبایی از کجا پدیدار شده است؟
بیت چهارم
ابر از هجر که میگرید بدین سان زارزار؟
📌 معنی واژهها:
هجر: دوری
قاهقاه: صدای بلند خنده
زارزار: با ناله گریستن
💡 معنی بیت:
رعد و برق از شوق و اشتیاق چه کسی با صدای بلند میخندد؟
ابر از دوری چه کسی اینگونه با ناله گریه میکند؟
🎭 آرایههای ادبی:
«میخندد و میگرید» → تضاد
«ابر» → تشخیص؛ زیرا گریه کردن به ابر نسبت داده شده است.
بیت پنجم
این همه صورت برد بر صفحه هستی به کار؟
📌 معنی واژهها:
صورتگر: نقاش
صورت: نقش
صفحه هستی: دنیا، جهان
💡 معنی بیت:
آن نقاش ماهر و توانایی که بدون تقلید از دیگران،
این همه نقش و نگار زیبا را در جهان به وجود آورده است، چه کسی است؟
🎭 آرایه ادبی:
«صفحه هستی» → تشبیه؛ هستی به صفحه تشبیه شده است.
🌟 مفهوم بیت:
خداوند، بزرگترین نقاش طبیعت است.
تشبیه
یعنی وقتی کسی یا چیزی را به چیز دیگری مانند کنیم،
از تشبیه استفاده کردهایم.
۱. مشبّه
کلمهای است که آن را به چیز دیگری
شبیه و مانند کردهایم.
۲. مشبّهبه
چیزی است که مشبّه به آن شبیه
و مانند شده است.
۳. وجه شبه
کلمهای است که شباهت بین مشبّه
و مشبّهبه را بیان میکند.
۴. ادات تشبیه
کلماتی مانند مثل، مانند، همچون،
چون، همانند، بسان، چو و چونان.
تنش چون بید، لرزان است.
تنش ← مشبّه
چون ← ادات تشبیه
بید ← مشبّهبه
لرزان ← وجه شبه
علی (ع) مانند شیر، شجاع است.
علی ← مشبّه
مانند ← ادات
شیر ← مشبّهبه
شجاع ← وجه شبه
موهایش همچون برف، سپید شده است.
موهایش ← مشبّه
همچون ← ادات
برف ← مشبّهبه
سپید ← وجه شبه
گاهی اوقات
وجه شبه و ادات تشبیه حذف میشوند.
درختِ دوستی
درخت ← مشبّه
دوستی ← مشبّهبه
باران رحمت
باران ← مشبّه
رحمت ← مشبّهبه





